Vilson Kilica, 1932



Piktori shqiptar Vilson Kilica ka lindur në vitin 1932 në qytetin e Fierit. Gjyshi i tij, Tonç Kilica, ka qenë kryetar i Bashkisë së Fierit në vitin 1912 dhe ka ngritur flamurin e Pavarësisë në këtë qytet. Në vitin 1949 Kilica fiton konkurimin na Liceun Artistik "Jordan Misja" ne Tirane, ku, nën drejtimin e piktorit Sadik Kaceli përfundon studimet me medalje ari.
Në vitin 1952 fiton nje burse per të studiuar në Akademinë e Arteve "I.E Rjepin" në Leningrad, nen drejtimin e profesorit B.V.Ioganson. Përfundon studimet me rezultatin "Shkëlqyeshëm".
Pas diplomimit kthehet në Shqipëri, ku impenjohet tërësisht në themelimin e Institutit të Lartë të Arteve në Tiranë, në perzgjedhjen e stafit pedagogjik dhe në hartimin e programeve mësimore.
Vilson Kilica është drejtori i parë i Institutit të Lartë të Arteve në Tiranë.

Sadik Kaceli | Realist painter


Albanian painter Sadik Kaceli (1914-2000) was born in Tirana, of a large family from the nearby Dajti region. From 1929, he attended the American Vocational School, where he specialized in drawing. He acquired an initial knowledge of world art from the art books and magazines that he discovered at the new Herbert Library, the first public library in Albania, founded by Lady Carnarvon.

Si dje komisaret e kuq, edhe sot po i marrin shpirtin ketij populli !!

Njolla e Zeze - Artikulli i Ibrahim Uruçit qe çoi ne burg Jeron dhe Luarasin

Zana Bihiku, Bari 2014


Premese

Dhe historia perseritet !!
Ne kohen e Enverit nuk mund te thoshje ate qe mendoje per Mbretin Zog e mbreterine shqiptare, per Parlamentin e paraçlirimit eccc [E ndaluar! E ndaluar! - duhen faqe te tera per kete argument!]. Babai im kur kthehej nga jashte shtetin tregonte me ze te shuar per "jeten kapitaliste", ndersa mikut te tij, Profesor Muin Camit i sekuestronin televisorin ne dogane...
Ne kohen e Demokracise, mohoet Arti i periudhes se Realizmit Socialist, nje periudhe artistike kjo e renditur se bashku me ate te impresionismit ecc, nder periudhat e historise se Artit Boteror. Dhe askush nuk merr guximin te rendite me obiektivitet vlerat dhe jo-vlerat!!
Artistet e mbetur jashte burgjeve e qe munden te benin art megjithe censuren, etiketohen komuniste e te pavlere !!
Televisionet shqiptare, te varura e te pavarura, nuk e lene kete popull te qete, por dhe ata, si ne kohen e Partise, injektojne dite e per dite, mbremje e per mbremje, politikat personale, opinionet e opinionxhinjte tashme parazite, prej 20 vjetesh po te njejtet, ngado qe ta kthesh kanalin e televizorit, komisare blu, njelloj si komisaret e kuq te kohes se partise.. te cilet ushqejne cdo nate e cdo dite inatet politike e personale, pa te cilen ata vet nuk mund te egzistojne !!

E ndihem perseri keq sa here vij ne Tirane !!
Me vjen te qaj ndersa shoh njerezit qe me kalojne prane ne forme siluetash !!!
Te trishtuar perseri !!!
Te kerrusur e te pashprese perseri !!!

Ne vitin 1991, ne radhet e protestuesve kunder komunizmit, se bashku me te perndjekurit e familjet e tyre, ishim edhe ne, bijte e komunisteve

!! Ne qe lexonim fshehurazi librat e ndaluara, ne qe kur gjenim nje liber arti te ndaluar e percillnim ne te gjithe shoqerine,,, ndersa enderronim te mos kishim frike te shkruanim per Tonin Guraziun, per Luke Kaçajn, per Edi Luarasin e Mihallaq Luarasin eccc. Studentet e Institutit te Arteve, ata te deges se piktures e skulptures, te cilet, ne ato vite ishin njohur me artin modern, por kishin frike te prodhonin publikisht art te ndaluar!
Une jam rritur nga prinder intelektuale, te lidhur me komunismin - perndryshe nuk mund te benin karriere!! -  por prinderit e mi, brenda mureve te shtepise me tregonin historine e vertete, me tregonin per Artistet e talentuar e te burgosur pa aresye, per veprat e tyre. Une per here te pare kam degjuar per dramen "Njollat e Murme" ne shtepine time, nga nena ime, Ikbal Bihiku, e cila kishte qene presente ne shfaqjen e dhene ne Tirane, e pastaj nga babai im, profesor Koço Bihiku, i cili, si anetar i komisionit nga Lidhja e Shkrimtareve, kishte vleresuar publikisht pozitivisht kete shfaqje. 
Xhelatet e Artit shqiptar nuk ishin prinderit tane, por njerez si Xhelil Gjoni, tmerri i artisteve qe midis tyre e quanin XHAHIL GJONI!, i cili me kujtohet, gjate provave te Dekadave te Majit, torturonte e shante para te gjitheve ne, kengetaren Vaçe Zela!!!
Risjell historine me keto reshta, e vecanerisht, artikullin e Ibrahim Uruçit dhe motivacionet e denimit te Jeros dhe Luarasit per te ri-kujtuar mentalitetin qe e mori ne qafe kete popull per 50 vite resht!
Ai mentalitet i cili nuk po na ndahet edhe sot, ne prag te hyrjes ne Evrope !!!

Homazh për Prof. Dr. Koço Bihikun ~ Prof.Dr. Jorgo Bulo

Jemi sot këtu për t'i dhënë lamtumirën e fundit Prof. Dr. Koço Bihikut, njeriut të dashur të familjes, kolegut dhe mikut tonë, studiuesit, kritikut dhe historianit të letërsisë.
Eshtë e vështirë që me këto dy fjalë lamtumire të thuhet gjithçka duhet thënë për këtë burrë me një jetë e veprimtari të pasur shoqërore dhe shkencore, aq më tepër është e vështirë, për shkak të emocionit të ndarjes, për ne kolegët e tij, për ne që kemi kaluar me të një jetë të tërë bashkëpunimi, që kemi mësuar prej tij dhe kemi mbetur borxhlinj ndaj tij.
Prof. Dr. Koço Bihiku është ndër të shumtët të rinj të kohës që u bashkuan me lëvizjen nacionalçlirimtare dhe iu përkushtuan asaj pa rezerva, ai është gjithashtu nga të paktët që i shpëtuan kosës së vdekjes në kampin famëkeq të Prishtinës.
Pas Çlirimit të vendit, pasi plotësoi studimet e larta për letërsi në Bashkimin Sovjetik u kthye në atdhe dhe iu përvesh punës për të ndërtuar një kulturë të re, duke punuar fillimisht në drejtorinë e teksteve shkollore të Ministrisë së Arsimit dhe më pas në institucionet shkencore, ku kaloi pjesën më të madhe të jetës si studiues dhe si organizator, dhe drejtues i këtyre institucioneve.

Reçence mbi monografine “Një jetë, dy epoka” të studiueses Zana Bihiku

Dr. Spiro Shituni

Libri "Një jetë, dy epoka" i studiueses së re Zana Bihiku, vijon pas dy-tre monografive të tjera për personalitete të ndryshme artistike, të botuara nё vendin tonё. Kёѕhtu që ai s'ka se si të mos jetë i shumëpritur. Në fushën е artit tonë muzikor, popullor е profesionist, ka plot figura që janё me të vërtetë të shquara dhe që meritojnë plotësisht të shkruhet për ta. Por për fat të keq, kritikët, studiuesit dhe historianët e muzikës bëjnë sehir. Studiuesja Zana Bihiku nuk hyn nё këtë grup. Me veprën е saj, ajo tregon se i ka për zemër problemet më të ndryshme tё artit muzikor dhe shqetësohet realisht рёr to,
Në plan të pëgjithshëm arritjet më të rëndësishme të librit "Nјë jetë, dy epoka", mendojmë se janë:
Published 2001 by Shtëpia Botuese "Demokracia" in Tiranë
Së pari, nxjerrja në pah me objektivitet shkencor е përmasa të vërteta të figurës së artistes së popullit Jorgjia Tгuја. Autоrjа nuk е hiperbolizon figurën е saj dhe as e minimizzo atë. Ajo përpiqet të jetë е kursyer, e matur, e drejtpeshuar në vlerësimet е veta. Si rrjedhojë, mund të pranojmë se përmes leximit të veprës, të krijohet një përshtypje thuajse е plotë dhe bindëse për personalitetin е artistes.
Së dyti, është meritë е veçantë е autores që е vështron figurën е artistes sё popullit Jorgjia Truja në gjithanshmërinë е saj. Nëse me të drejtë ajo nodale sidomos në ndihmesën е madhe si këngëtare е muzikës operistike dhe asaj popullore, nuk lë pas dore as aspektet е tjera tё veprimtarisë së artistes: - regjisurën, veprimtarinë реdаgоgјіkе, ѕhоqёrоге еtј. Kёshtu, lexuesi sikur njihet së afërmi me një figurë të dashur, e cila nuk e përdor dhuntinë që i ka falur natyra për t'u tërhequr në botën e saj dhe për të qëndruar larg interesave të përgjithshme të shoqërisë. Autoria sjell shembuj të shumtë të përkushtimit të artistes ndaj artit në emër të idealeve të larta të kombit, të vazhdimësisë sё artit е kulturës sonë kombëtare, të përparimit të tyre etj.
Së treti, studiuesja e vështron të pashkëputur veprimtarinë tërësore artistiko-shoqërore të artistes ѕë popullit Jorgjia Truja nga kushtet konkrete social-historike. Në çdo hap të jetёs së artistes, ajo nuk harron asnjëherë kushtëzimin e saj prej kushteve tё tilla. Prandaj libri bëhet i besueshëm. Аrtistja nuk del аs si e vetmja figurë nё një peridhë të gjatë historike. Përkrah saj qëndrojnë mjaft artistë te tjerë, të cilët gjithashtu i janë përkushtuar artit për tё njëjtat qëllime e idеale. Pra, kësisoj rritet frymëmarrja dhe vërtetësia e punimit.
Së katërti, libri është shkruar plot dashuri е pasion. Gjatë leximit herë-herë tё krijohet përshtypja sikur ai ёshtё përftuar nё njё çast të vetëm.
Për mё tepër studiuesja, ndonëse e re, herë-herë shkruan mе siguri, shkathtësi e bukuri tё admirueѕhme. Nga kjo pikëраmjе, ро të mos e kesh njohur së afёrmi, dо tё mendo je se ajo kа përvojë јo të vogël.
Libri dо të jetë një ndihmesë e çmuar në historiografinë tonë muzikore. Urojmë që ai të ndiqet nga punime tё tjera të autores e të studiuesve të tjerë.
Tiranë, më 20.11.1991